نقشه راه مشترک: همکاری اثرگذار تصادفی نیست

چارچوب اسکرام راه‌حلی برای مسائل پیچیده ارائه می‌دهد. در این مسیر، گام به گام فرآورده‌ای شکل می‌گیرد که به رفع آن مشکل یاری می‌رساند؛ خواه یک کالای مشخص باشد یا یک خدمت.

برای این فرآورده معمولاً روی یک چشم‌انداز محصول کار می‌شود. تصویری که حاوی یک «چرایی» نیرومند است. این چشم‌انداز وضعیت مطلوبی را توصیف می‌کند که پیش از این در جهان وجود نداشته و مقصد نهایی سفر را روشن می‌سازد.

اما در مورد پیشرفت خود گروه اسکرام چه می‌توان گفت؟

همکاری را همچون یک فرآورده ببینید

اگر با دقت نگاه کنیم، تعامل میان افراد یک گروه اسکرام را نیز می‌توان گونه‌ای محصول دانست. محصولی که هنوز «تمام» نشده و باید به مرور زمان پیوسته بهبود یابد.

اینجاست که پرسش جالبی مطرح می‌شود: «بهتر» واقعاً به چه معناست؟

• ارتباط بیشتر؟
• شفافیت بالاتر در گفتگو؟
• کاهش حاشیه‌روی؟
• برنامه‌نویسی دونفره؟
• برنامه‌نویسی گروهی؟
• آزادی عمل افزون‌تر؟
• جرأت بیشتر برای گفتگوی بی‌پرده؟

همه این موارد می‌توانند درست یا نادرست باشند. زیرا بدون یک تصویر مشترک، عبارت «بهتر» مبهم می‌ماند. و بدون جهت‌گیری، دگرگونی به سرستی بی‌هدف می‌شود.

مسیر مشترک ما به کدام سو می‌رود؟

دقیقاً در همین نقطه است که مفهوم چشم‌انداز تیمی مطرح می‌شود.

همان‌گونه که یک محصول نیازمند چشم‌انداز است، یک گروه نیز به تصویر مشترکی از شیوه‌ی همکاری دلخواهش احتیاج دارد. نه تحمیل شده از بیرون، نه کپی شده از کتاب، بلکه برآمده از خود اعضای گروه.

روز کاری ایده‌آل به عنوان نقطه آغاز

شروع این فرآیند به شکل غافلگیرکننده‌ای ساده و در عین حال بسیار تأثیرگذار است:

هر فرد در گروه اسکرام، روز کاری کامل خود را در تعامل با دیگر هم‌تیمی‌ها تصور می‌کند.

نه به صورت انتزاعی، که کاملاً عینی:

• آن روز چه حسی دارد؟
• چه رخدادهایی در جریان است؟
• رفتار ما با یکدیگر چگونه است؟

از این تصورات، مؤلفه‌های بنیادی استخراج می‌شوند. نمونه‌هایی که در این مرحله اغلب پدیدار می‌شوند عبارتند از:

• کمک دقیقاً در لحظه‌ای که نیاز دارم فراهم است.
• گفتگوهای واقعی برای شناخت بهتر هم وجود دارد.
• با هم می‌خندیم.
• اشتباهات را می‌توان آشکارا مطرح کرد و مسئولیتش را با هم می‌پذیریم.
• توسعه‌دهندگان، جلسات بازبینه اسپرینت را به شکل خلاقانه‌ای همراه با ذینفعان طراحی می‌کنند.
• بحث‌های پرشور درباره گام‌های بعدی محصول در جریان است.
• آزمایش‌ها آگاهانه طراحی، اجرا، بررسی و تنظیم می‌گردند.
• گروه می‌تواند بدون وقفه و متمرکز همکاری کند.
• هر کس برای رشد شخصی خود اهداف دست‌یافتنی تعیین می‌کند.
• پیشرفت‌ها، حتی کوچک، جشن گرفته می‌شوند.

و این تنها بخشی از فهرست است.

درمیان گذاشتن داستان‌ها، ایجاد درک متقابل

در گام بعد، این مؤلفه‌های بنیادی در گروه گردآوری، دسته‌بندی و فشرده می‌شوند. به باور من، تبادل روایت‌های پشت این تصورات ارزش ویژه‌ای دارد.

اعضای گروه توضیح می‌دهند:

• چرا موضوعی برایشان اهمیت دارد.
• چگونه همکاری را ترجیح می‌دهند.
• چه چیزی به آن‌ها انگیزه می‌دهد و چه چیزی مانع می‌شود.

بدین ترتیب نه تنها یک چشم‌انداز، بلکه شناخت عمیق‌تری از هم شکل می‌گیرد.

یک چشم‌انداز یک شبه پدید نمی‌آید

این روند در زمان کوتاهی به پایان نمی‌رسد و در واقع هیچ‌گاه کاملاً تمام شده نیست.

همانند توسعه محصول، یافتن مسیر مشترک نیازمند زمان است. چشم‌انداز گروه پرداخت می‌شود، مورد پرسش قرار می‌گیرد و تکامل می‌یابد.

در این مسیر، گروه آزمایش‌های کوچکی را برنامه‌ریزی می‌کند:

• شیوه‌های نوین همکاری
• قالب‌های تازه برای جلسات
• روش‌های کاری جدید
• تغییرات جزئی «در لحظه نیاز»

این آزمایش‌ها کمک می‌کنند تا دریابیم گروه واقعاً برای همکاری مؤثر، با انگیزه و پایدار به چه چیزهایی نیازمند است.

نمایان ساختن پیشرفت‌ها

نکته‌ای که اغلب نادیده گرفته می‌شود: بهبود در همکاری به سختی قابل سنجش است.

از این رو بسیار حیاتی است که گروه‌ها سنجه‌های خود را برای آشکارسازی پیشرفت‌ها ایجاد کنند. این سنجه‌ها – درست مانند محصول – بر پایه چشم‌انداز تیمی تنظیم می‌شوند.

نه به عنوان ابزار کنترل، که همچون آیینه: اکنون در کجا ایستاده‌ایم و چقدر به تصویر آرمانی خود نزدیک شده‌ایم؟

چشم‌انداز گروه همچون فانوس دریایی

چشم‌انداز گروه مانند فانوس دریایی در اقیانوس است. در روزهای طوفانی جهت می‌نماید و در تصمیم‌گیری‌های روزمره یاری‌گر است.

و نکته تعیین‌کننده این است: این چشم‌انداز از بیرون نمی‌آید. از درون گروه می‌جوشد. تنها در این صورت است که مالکیت واقعی شکل می‌گیرد و کار بر روی آن تداوم می‌یابد.

این البته به معنای کنار گذاشتن اسکرام مستر نیست. برعکس، او در این فرآیند نقشی محوری ایفا می‌کند.

در مورد این نقش در نوشته بعدی بیشتر خواهیم گفت.