چگونه مربی اسکرام شویم؟ مسیر واقعی من + ۳ نکته‌ای که واقعاً مهم است

«چطور می‌تونم مربی اسکرام بشم؟»

سوالی که بارها از من پرسیده شده. آخرین بار هم هفته پیش، بعد از برگزاری دوره «Professional Agile Leadership – Evidence-Based Management» در مونیخ بود. چون به اون دوست قول داده بودم ایمیل بزنم، تصمیم گرفتم این تجربیات رو با همه‌تون به اشتراک بگذارم.

اگر شما هم به فکر تبدیل شدن به مربی اسکرام (Professional Scrum Trainer) یا مربی در حوزه مدیریت چابک هستید، این مقاله دقیقاً برای شماست.

اواخر سال ۲۰۱۷ برای اولین بار در آزمون Professional Scrum Master III (PSM III) ثبت‌نام کردم. می‌خواستم ثابت کنم که واقعاً تسلط عمیقی روی اسکرام پیدا کردم. در ذهنم هم قبلاً به مربی شدن فکر می‌کردم. این آزمون، دروازه ورودی مربی‌های رسمی اسکرام.org محسوب می‌شه.

طبق توصیه‌های رایج فروم‌ها، همه کتاب‌های موجود درباره اسکرام رو خوندم. اما وقتی آزمون شروع شد، فاجعه به بار آمد. بعد از ۲۰ دقیقه هنوز به سوال دوم جواب نداده بودم. نه تنها محتوای جواب‌ها سخت بود، بلکه نمی‌تونستم جواب‌ها رو کوتاه، دقیق و بدون ویرایش زیاد بنویسم. در نهایت فقط ۱۰ دقیقه وقت برای ۷ سوال آخر مونده بود.

نتایج که آمد، دقیقاً همان چیزی بود که انتظارش را داشتم: «در چندین مورد، جواب‌های شما عمق کافی نداشت. جواب‌های کوتاه معمولاً بهترند، اما گاهی بیش از حد کوتاه بودند.»

با خواندن این جمله، لپ‌تاپ را بستم و برای مدتی با رویای مربی شدن خداحافظی کردم.

چند هفته بعد با مربی‌ام صحبت کردم. او مربی حرفه‌ای اسکرام با سال‌ها تجربه بود. وقتی همه ماجرا را تعریف کردم، یک چیز برایم روشن شد: من خیلی ساده به موضوع نگاه کرده بودم. خواندن کتاب کار passive است، اما آزمون PSM III نوشتن فعال می‌خواهد.

از تجربیات دوران تحصیل ریاضیاتم یاد گرفتم که فقط گوش دادن کافی نیست؛ باید خودم سوال حل کنم، یادداشت بردارم و تمرین کنم. از آن روز به بعد، تصمیم گرفتم هر روز یک سوال سخت اسکرام را کامل و دقیق بنویسم.

اواخر سال ۲۰۱۹ با امتیاز ۹۵٪ آزمون PSM III را پاس کردم و چند ماه بعد به جمع مربی‌های حرفه‌ای اسکرام (Professional Scrum Trainers) پیوستم.

۳ نکته‌ای که واقعاً در مسیر مربی شدن مهم است

نکته ۱: مربی باید بتواند به‌سرعت و دقیق به سوالات پاسخ دهد دانستن اسکرام کافی نیست. مربی باید بتواند اصول، ارزش‌ها، عناصر اسکرام، مفهوم «Done»، اهداف اسپریت و محصول، کار پیچیده، خودمدیریتی و برنامه‌ریزی را به شکل دقیق و کاربردی توضیح دهد.

آزمون PSM III دقیقاً همین مهارت را می‌سنجد: ability to answer questions at eye level. به همین دلیل، من و مارک کافمن دوره PSM III Bootcamp را راه‌اندازی کردیم تا مسیر خودآموزی تنها و سخت را برای دیگران کوتاه‌تر کنیم.

نکته ۲: تجربه گسترده و واقعی اسکرام، اعتماد ایجاد می‌کند سوال ساده‌ای که همیشه جواب آن تفاوت مربی باتجربه و غیرباتجربه را نشان می‌دهد: «تفاوت Product Backlog با Sprint Backlog چیست؟»

مربی‌ای که فقط کتاب خوانده، نمی‌تواند واقعیاتSprint Planning، مبارزه برای تعریف Sprint Goal، تفاوت «What» و «How» و نقش واقعی پروداکت آونر و دولوپرها را عمیق توضیح دهد.

حداقل ۵ تا ۷ سال تجربه واقعی کار در تیم‌های اسکرام (در نقش‌های مختلف) ضروری است. تجربه‌ای که شامل شکست‌ها، چالش‌های سازمانی و غلبه بر آن‌ها باشد. مردم به داستان‌های واقعی اعتماد می‌کنند، نه فقط تئوری.

نکته ۳: تجربه مربی‌گری، پیش‌نیاز است یکی از چیزهایی که مرا شگفت‌زده کرد این بود که در فرآیند صدور گواهینامه Scrum.org، مهارت طراحی و برگزاری دوره تقریباً بررسی نمی‌شود. انتظار می‌رود شما قبلاً مربی بوده باشید.

در اپلیکیشن من، اولین سوال این بود: «تا حالا چند دوره را به‌صورت مستقل برگزار کرده‌اید؟» به همین دلیل، در سال‌های اول، تقریباً تمام مرخصی‌هایم را صرف shadow کردن مربی‌ها و کمک‌مربی‌گری کردم.